Het tertiaire decreet komt in een fase waarin een eenvoudige verklaring op OPERAT niet meer voldoende is. Sinds 1 juli 2026 is de Éco Énergie Tertiaire attestatie een tegenwerpbaar document geworden, bijgevoegd bij de huurovereenkomsten en de verkoopakten. Voor eigenaren en exploitanten van gebouwen met een tertiaire bestemming vereist de voorbereiding op de deadline van 30 september 2026 een nauwkeurig begrip van wat er in het systeem is veranderd.
Éco Énergie Tertiaire attestatie: wat verandert er sinds juli 2026
Het regelgevend kader van het tertiaire decreet heeft een discrete maar structurele verschuiving ondergaan. De beschikking van 1 augustus 2025, gepubliceerd in het Staatsblad in september 2025, heeft een einde gemaakt aan de overgangsperiode waarin de OPERAT attestatie voorlopig of facultatief bleef.
Sinds 1 juli 2026 moet de attestatie in elk onderworpen gebouw worden weergegeven, op een voor het publiek of de bewoners zichtbare plaats. Ze moet ook worden bijgevoegd bij elke tertiaire huurovereenkomst en bij elke verkoopakte van een betrokken gebouw.
Deze wijziging van status transformeert de attestatie in een contractueel document. Een koper of huurder kan nu een beroep doen op de attestatie om de energieconformiteit van het gebouw te evalueren. Voor verhuurders vormt het ontbreken van bijvoeging een juridisch risico in vastgoedtransacties. Het is niet langer een interne indicator, het is een tegenwerpbaar document, zoals de definitie op Décideur herinnert in zijn analyse van de wettelijke verplichtingen van het systeem.
OPERAT verklaring op 30 september 2026: meer dan alleen gegevensinvoer
De datum van 30 september 2026 komt overeen met de jaarlijkse deadline voor het indienen van energieverbruik op het OPERAT-platform. Dit jaar heeft de verklaring een bijzondere inzet: de wettelijke tolerantie voor digitale attestaties is verlopen.
Voor juli 2026 kon een onderworpen partij zich tevredenstellen met het invullen van zijn verbruiksgegevens zonder dat de geproduceerde attestatie een echte juridische waarde had. Dat is niet langer het geval. De conformiteit wordt nu gemeten aan de hand van de kwaliteit van de ingediende gegevens, de consistentie van het gekozen referentiejaar en de weergegeven reductietraject.
De ervaringen op de werkvloer verschillen hierover: sommige beheerders van tertiaire parken beschouwen hun historische gegevens als voldoende betrouwbaar, terwijl anderen inconsistenties ontdekken bij het consolideren van de gegevens van verschillende locaties. De controle voorafgaand aan de verklaringscampagne is een volwaardige stap geworden, geen eenvoudige controle op het laatste moment.
Referentiejaar en rekenmethode: keuzes die verplichten
Het tertiaire decreet laat het aan de onderworpen partijen om te kiezen tussen twee methoden om hun doelstellingen voor de vermindering van het eindenergieverbruik vast te stellen:
- De relatieve methode, die bestaat uit het vergelijken van de huidige verbruiken met die van een specifiek referentiejaar voor het gebouw (elke jaar na 2010 kan worden gekozen)
- De absolute methode, die vereist dat een verbruiksdrempel wordt bereikt die bij beschikking is vastgesteld op basis van de activiteitencategorie van het gebouw
- De mogelijkheid van modulatie, omkaderd door een technisch dossier, voor gebouwen die te maken hebben met architectonische, erfgoed- of technische beperkingen die het moeilijk maken om de standaarddoelstellingen te bereiken
De keuze van het referentiejaar bepaalt het hele traject. Een jaar met hoog verbruik vergemakkelijkt het bereiken van de doelstellingen in relatieve waarde, maar brengt een risico van discrepantie met zich mee als de gegevens niet betrouwbaar zijn. Een recent jaar, na renovatie, kan daarentegen het doel van -40 % tegen 2030 zeer moeilijk te behalen maken.
Voor gebouwen waarvan de activiteit is veranderd of waarvan de tertiaire oppervlakte is heringericht, blijft de vraag naar de consistentie tussen het referentiejaar en de huidige perimeter een technisch ondergewaardeerd punt. De beschikbare gegevens op OPERAT stellen niet altijd in staat om een betrouwbare geschiedenis te reconstrueren voor gebouwen die van eigenaar of gebruik zijn veranderd.
Modulatie: een veeleisende procedure
Modulatie is geen automatische uitzondering. Het technische dossier moet aantonen, met bewijs, dat de ingeroepen beperkingen het bereiken van de wettelijke drempels verhinderen. De drie aanvaardbare redenen (technische, architectonische of gerelateerd aan de verandering van activiteit) vereisen elk specifieke justificaties.
Een slecht onderbouwd modulatie dossier zal worden afgewezen, en de onderworpen partij blijft onderworpen aan de oorspronkelijke doelstellingen. De nauwkeurigheid van de gegevensverzameling vooraf (energie-audits, verbruiksmetingen, structurele diagnoses) bepaalt de ontvankelijkheid van de aanvraag.
Sancties en controles van het tertiaire decreet: aangekondigde versterking
Het systeem voorziet in een sanctiemechanisme voor onderworpen partijen die hun declaratieve verplichtingen niet naleven of geen reductiemaatregelen nemen. Het sanctieregime is gebaseerd op:
- De aanmaning door de prefect in geval van niet-declaratie of manifest inconsistente verklaring op OPERAT
- De publicatie van de namen van bedrijven of gemeenten in een situatie van niet-conformiteit (principe van “name and shame”)
- Administratieve boetes waarvan het bedrag significante niveaus kan bereiken voor rechtspersonen
De versterking van de controles is geleidelijk. De eerste verificatiecampagnes richten zich in de eerste plaats op grote tertiaire oppervlakken en onderworpen partijen die geen enkele verklaring hebben ingediend. Daarentegen krijgen gebouwen die wel verklaren maar waarvan het reductietraject onvoldoende blijft, voorlopig minder strikte opvolging.
Deze gradatie mag de reputatierisico niet verdoezelen. De publicatie van de namen van niet-conforme onderworpen partijen vormt een imagorisico voor bedrijven en gemeenten, soms ontmoedigender dan de boete zelf.
Het tertiaire decreet is niet langer een declaratief systeem van goede wil. De tegenwerpbare attestatie in de huurovereenkomsten, het einde van de overgangsperiode en de geleidelijke versterking van de controles stellen de onderworpen partijen voor concrete verplichtingen. Voor gebouwen waarvan de verbruiksgegevens fragmentarisch zijn of waarvan het referentiejaar nooit formeel is gevalideerd, vormt de campagne van 30 september 2026 de eerste echte conformiteitstest.
